Nowości> Centrum prasowe

Dyslipidemia: jedna z głównych chorób współistniejących związanych z nadciśnieniem

Mindray 2021-06-13

Prewalencja* nadciśnienia na świecie

Nadciśnienie, nazywane również wysokim albo podwyższonym ciśnieniem krwi, to stan, w którym na ściany tętnic oddziałuje trwale podwyższone ciśnienie. Według doniesień podwyższone ciśnienie krwi występuje u jednego na czterech mężczyzn i u jednej na pięć kobiet [1]. Szacuje się, że na całym świecie nadciśnienie występuje u 1,13 miliarda osób. Nadciśnienie stanowi główny modyfikowalny czynnik ryzyka wystąpienia choroby układu sercowo-naczyniowego (ChSN) i odpowiada za około 45% zachorowań i zgonów z powodu ChSN na całym świecie[2]. Stanowi ono również główną przyczynę przedwczesnych zgonów na świecie.

* Prewalencja - w epidemiologii określenie częstości występowania danej choroby w ściśle określonym okresie, niezależnie od czasu wystąpienia choroby, w przeliczeniu na 10 000 lub 100 000 osób.

Rysunek 1. Prewalencja podwyższonego ciśnienia krwi na świecie[3]

Standaryzowana według wieku prewalencja podwyższonego ciśnienia krwi u osób dorosłych w wieku 18 lat i starszych, porównywalne dane szacunkowe, 2014 r.

Dyslipidemia – częste powikłanie nadciśnienia

Wiadomo, że nadciśnieniu towarzyszą zmiany w metabolizmie lipidów, co stanowi przyczynę nieprawidłowych stężeń lipidów i lipoprotein w surowicy. U osób z nadciśnieniem występują wyższe stężenia cholesterolu całkowitego, trójglicerydów i cholesterolu frakcji LDL w surowicy, a niższe stężenia cholesterolu frakcji HDL w porównaniu do osób z prawidłowym ciśnieniem, a różnica ta jest istotna statystycznie.[4]

Liczne badania epidemiologiczne wykazały, że prewalencja nadciśnienia i dyslipidemii występujących jednocześnie wynosi od 15% do 31%.[5]

W jednym z badań, w których analizowano 371 221 pacjentów, stwierdzono, że u bisko jednej trzeciej (30,7%) wszystkich pacjentów występowało zarówno nadciśnienie, jak i dyslipidemia. W przypadku pacjentów z cukrzycą nadciśnienie i dyslipidemia występowały jednocześnie u niemal dwóch trzecich pacjentów (66,3%), czyli ponad dwukrotnie częściej współistnienia nadciśnienia i dyslipidemii w populacji osób niechorujących na cukrzycę (23,8%).[6]

Tabela 1. Charakterystyka demograficzna pacjentów z nadciśnieniem i dyslipidemią, jako schorzeniami izolowanymi albo współistniejącymi wśród 311 321 pacjentów niechorujących na cukrzycę*
Parametr Wyłącznie nadciśnienie Wyłącznie dyslipidemia Nadciśnienie i dyslipidemia Wszyscy pozostali (bez nadciśnienia i dyslipidemii)
Wiek, l (n= 67 544 [21,7]) + (n= 17 838 [5,7]) (n=74 106 [23,8]) (n=151 833 [48,8]) +
< 45 10 459 (15,5) 2 954 (16,6) 4 772 (6,4) 47 332 (31,2)
45-64 27 686 (41,0) 9404 (52,7) 33 201 (44,8) 55 780 (36,7)
65-74 14 582 (21,6) 3563 (20,0) 22 320 (30,1) 19 750 (13,0)
≥ 75 14 815 (21,9) 1 917 (10,7) 13 813 (18,6) 28 971 (19,1)
Wiek, średnia (OS) 60,2 (15,0) 56,5 (13,0) 62,6 (11,9) 53,2 (16,8)
Płeć męska 64 226 (95,1) 16 338 (91,6) 71 390 (96,3) 124 072 (81,7)
Tabela 2. Charakterystyka demograficzna pacjentów z nadciśnieniem i dyslipidemią, jako schorzeniami izolowanymi albo współistniejącymi wśród 59 900 pacjentów chorujących na cukrzycę*
Parametr Wyłącznie nadciśnienie Wyłącznie dyslipidemia Nadciśnienie i dyslipidemia Wszyscy pozostali (bez nadciśnienia i dyslipidemii)
Wiek, l (n= 12 150 [20,3]) (n= 3 162 [5,3]) (n= 39 697 [66,3]) (n= 4 891 [8,2])
< 45 630 (5,2) 263 (8,3) 1 519 (3,8) 502(10,3)
45-64 4 425 (36,4) 1 503 (47,5) 17 919 (45,1) 1 985 (40,6)
65-74 3 503 (28,8) 910 (28,8) 13 275 (33,4) 1 318 (26,9)
≥ 75 3 592 (29,6) 486 (15,4) 6 984 (17,6) 1 086 (22,2)
Wiek, średnia (OS) 65,5 (12,5) 60,9 (12,1) 63,5 (10,8) 62,3 (13,8)
Płeć męska 11 827 (97,3) 3 024 (95,6) 38 661 (97,4) 4 642 (94,9)

*O ile nie wskazano inaczej, dane podano w postaci liczbowej (wartości procentowej).
+Brak danych dotyczących wieku w przypadku dwóch pacjentów.

W badaniu tym zaobserwowano również, że odsetek wszystkich współistniejących chorób układu sercowo-naczyniowego był w sposób statystycznie istotny wyższy u pacjentów z nadciśnieniem i dyslipidemią występującymi jednocześnie w porównaniu z pacjentami z izolowanym nadciśnieniem albo izolowaną dyslipidemią. Wśród pacjentów z nadciśnieniem i dyslipidemią występującymi jednocześnie odsetek pacjentów, u których wystąpił zawał mięśnia sercowego (ZMS), był na ogół dwu- do trzykrotnie wyższy niż prewalencja wśród pacjentów z izolowanymi schorzeniami.[6]

Powszechnie wiadomo, że nadciśnienie i dyslipidemia stanowią dwa główne czynniki ryzyka wystąpienia ChSN. Jednoczesne występowanie tych dwóch czynników ryzyka wywiera wyższy niż addytywny niekorzystny wpływ na śródbłonek naczyń, który skutkuje nasileniem miażdżycy i prowadzi do rozwoju ChSN. W związku z tym ryzyko wystąpienia ChSN związane ze współistnieniem nadciśnienia i dyslipidemii jest zwykle wyższe niż suma ryzyk wystąpienia ChSN w przypadku izolowanego nadciśnienia i izolowanej dyslipidemii. [7]

Skorygowane względem wieku wskaźniki śmiertelności z powodu ChW

Rysunek 2. Skorygowany względem wieku wskaźnik śmiertelności z powodu ChW dla różnych stężeń cholesterolu w surowicy i wartości skurczowego ciśnienia krwi[8]

Światowe wytyczne dotyczące postępowania w nadciśnieniu[9]

Badania laboratoryjne

Stężenie sodu, potasu, stężenie kreatyniny w surowicy i szacunkowy współczynnik filtracji kłębuszkowej (estimated glomerular filtration rate, eGFR), profil lipidowy i glikemia na czczo.

Postępowanie w przypadku chorób współistniejących z nadciśnieniem

Oprócz kontroli ciśnienia krwi strategia leczenia powinna obejmować zmiany stylu życia, kontrolę masy ciała oraz skuteczne leczenie innych czynników ryzyka w celu zmniejszenia resztkowego ryzyka sercowo-naczyniowego.

Należy obniżyć stężenie cholesterolu frakcji LDL zgodnie z profilem ryzyka

(1) Obniżenie stężenia cholesterolu frakcji LDL o >50% względem wartości w punkcie początkowym i o <70 mg/dl (1,8 mmol/l) w przypadku pacjentów z nadciśnieniem i ChSN, przewlekłą chorobą nerek, cukrzycą albo pacjentów z grupy wysokiego ryzyka niechorujących na ChSN.
(2) Obniżenie stężenia cholesterolu frakcji LDL o >50% względem wartości w punkcie początkowym i o <100 mg/dl (2,6 mmol/l) w przypadku pacjentów z grupy umiarkowanego ryzyka.
(3) <115 mg/dl (3 mmol/l) w przypadku pacjentów z grupy niskiego ryzyka.

Podsumowanie

U pacjentów z nadciśnieniem często jednocześnie występuje dyslipidemia, a współistniejące nadciśnienie i dyslipidemia skutkują istotnym podwyższeniem ryzyka wystąpienia ChSN. Zgodnie ze światowymi wytycznymi dotyczącymi postępowania w nadciśnieniu u pacjentów z nadciśnieniem należy regularnie wykonywać pomiary ciśnienia krwi i badania profilu lipidowego, aby zapobiec wystąpieniu choroby układu sercowo-naczyniowego, udaru mózgu i innych chorób współistniejących.

Piśmiennictwo

[1] WHO. A global brief on hypertension: Silent killer, global public health crisis (WHO/DCO/WHD/2013.2). World Health Orgnization; 2013.
[2] Alma J. Adler, Reducing Cardiovascular Mortality Through Prevention and Management of Raised Blood Pressure, GLOBAL HEART, VOL. 10, NO. 2, June 2015: 111-122.
[3] WHO. GLOBAL NCD TARGET REDUCE HIGH BLOOD PRESSURE WHO/NMH/NMA/16.195, September 2016.
[4] Kamrun Nahar Choudhury, Serum lipid profile and its association with hypertension in Bangladesh Vascular Health and Risk Management 2014: 10 327–332.
[5] Jamshed J. Dalal, LIPITENSION: Interplay between dyslipidemia and hypertension. Indian J Endocrinol Metab. 2012, Mar-Apr,16(2): 240-245.
[6] Michael L. Johnson, PhD; Prevalence of comorbid hypertension and dyslipidemia and associated cardiovascular disease. Am J Manag Care. 2004,10: 926-932).
[7] Borghi C. Interactions between hypercholesterolemia and hypertension: implicationsfor therapy. 2002; 11: 489-496.
[8] J D Neaton,D Wentworth,et al. Arch Intern Med Actions. 1992 Jan;152(1):56-64.
[9] Thomas Unger, Claudio Borghi, et al. 2020 International Society of Hypertension Global Hypertension Practice Guidelines.